Follow the FOURTH PILLAR LIVE channel on WhatsApp
കേരളത്തിലെ ലക്ഷക്കണക്കിന് ചെറുപ്പക്കാർക്ക് സർക്കാർ ജോലി എന്ന സ്വപ്നത്തിലേക്കുള്ള ഏറ്റവും വിശ്വസനീയമായ വാതിലുകളിലൊന്നാണ് കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ. രാഷ്ട്രീയക്കാരന്റെ ശുപാർശയോ മന്ത്രിയുടെ കത്തോ പണക്കാരന്റെ സ്വാധീനമോ ഇല്ലാതെ ഒരു സാധാരണ വീട്ടിലെ കുട്ടിക്ക് പരീക്ഷയെഴുതി റാങ്ക് പട്ടികയിൽ കയറി സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനാകാമെന്ന വിശ്വാസമാണ് പി.എസ്.സി. എന്ന ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനത്തിന്റെ യഥാർഥ മൂലധനം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആസൂത്രണബോർഡ് ചീഫ് തസ്തികയിലേക്കുള്ള പരീക്ഷയിൽ സംഭവിച്ച ഗുരുതര മൂല്യനിർണയവീഴ്ച ഒരു സാധാരണ സാങ്കേതികപ്പിഴയായി തള്ളാനാവില്ല. 228 ഉത്തരക്കടലാസുകളിൽ 10 മുതൽ 18 വരെയുള്ള 9 ചോദ്യങ്ങൾ മൂല്യനിർണയത്തിന് എത്താതിരിക്കുകയും 177 ഉത്തരക്കടലാസുകളിൽ ഒമ്പതാം ചോദ്യവും വിലയിരുത്തപ്പെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് പുനർമൂല്യനിർണയം നടത്തിയപ്പോൾ ആദ്യ പട്ടികയിലെ മൂന്നാം റാങ്കുകാരൻ കെ.ശ്യാംകൃഷ്ണൻ ഒന്നാമതെത്തുകയും ഒന്നാം റാങ്കുകാരനായിരുന്ന അരുൺ ജെ.പ്രതാപ് അഞ്ചാം സ്ഥാനത്തേക്ക് താഴുകയും ചെയ്തു. അതുകൊണ്ട് വീഴ്ചയുണ്ടായോ എന്നതല്ല ഇനി ചോദ്യം; ആ വീഴ്ച മനഃപൂർവം ഒരാളെ ഒന്നാമനാക്കാൻ നടത്തിയ ക്രിമിനൽ ഗൂഢാലോചനയാണോ, അങ്ങനെയെങ്കിൽ എങ്ങനെ, ആരുടെ നിർദേശത്തിൽ, എന്ത് ലക്ഷ്യത്തോടെ എന്നതാണ് തെളിയിക്കേണ്ടത്.
2 പി.എസ്.സി. ഉദ്യോഗസ്ഥർ അറസ്റ്റിലായിട്ടുണ്ട്; ഓൺ-സ്ക്രീൻ മാർക്കിങ് സംവിധാനം പരിശോധിച്ച പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം സോഫ്റ്റ്വെയറിലെ സാധാരണ സാങ്കേതികത്തകരാറല്ല കാരണമെന്ന് കോടതിയിൽ വാദിക്കുന്നു. അതിനാൽ അന്വേഷണം അതിന്റെ അവസാനത്തോളം പോകണം. എന്നാൽ അന്വേഷണം നടക്കുമ്പോൾത്തന്നെ “ഒരു ഇടതുപക്ഷ സംഘടനാംഗത്തെ ഒന്നാമനാക്കാൻ പി.എസ്.സി. ആസൂത്രിതമായി 10 ചോദ്യങ്ങൾ മുക്കി” എന്ന രാഷ്ട്രീയകഥയെ അന്തിമസത്യമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അതിന്റെ യുക്തിപരവും സാങ്കേതികവും നിയമപരവുമായ വിടവുകളെയും പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഒരാളെ ഒന്നാമനാക്കാൻ 227 പേരുടെ ഭാവി മാർക്കും അറിയേണ്ടതില്ലേ?
ഇതാണ് ഈ വിവാദത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും ഏറ്റവും കുറച്ചു ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ടതുമായ ചോദ്യം. ഇത് വസ്തുനിഷ്ഠ പരീക്ഷയല്ല; വിവരണാത്മക പരീക്ഷയാണ്. അഞ്ചും പത്തും മാർക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ ഓരോ ഉദ്യോഗാർഥിയും സ്വന്തം അറിവും വിഷയപ്രാവീണ്യവും അനുസരിച്ചാണ് എഴുതിയത്. ഒരാൾ എഴുതാത്തതോ മോശമായി എഴുതിയതോ ആയ 10 ചോദ്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കിയാൽ അയാൾ ഒന്നാമനാകുമെന്ന് ഉറപ്പിക്കാൻ അയാളുടെ ഉത്തരക്കടലാസ് മാത്രം അറിഞ്ഞാൽ പോരാ. മറ്റ് 227 പേരും ബാക്കിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾക്ക് എന്തെഴുതിയെന്ന് അറിയണം; ഓരോരുത്തർക്കും പുറത്തുനിന്നെത്തുന്ന വിഷയവിദഗ്ധർ എത്ര മാർക്ക് നൽകുമെന്ന് മുൻകൂട്ടി പ്രവചിക്കണം. ഒരാൾ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിൽ മികച്ച ഉത്തരമെഴുതിയിരിക്കാം, മറ്റൊരാൾ ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ, മറ്റൊരാൾ മറ്റൊരു വിഷയത്തിൽ. ഈ മനുഷ്യവിലയിരുത്തലിന്റെ ഫലം മുഴുവൻ മുൻകൂട്ടി അറിഞ്ഞശേഷം മാത്രമേ “ഈ 10 ചോദ്യങ്ങൾ മാത്രം ഒഴിവാക്കിയാൽ ഇന്നയാൾ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തും” എന്ന് കൃത്യമായി ഉറപ്പിക്കാനാകൂ. അതിനാൽ അന്വേഷണസിദ്ധാന്തത്തിന് മറുപടി പറയേണ്ട അടിസ്ഥാനചോദ്യം ഇതാണ്: ഇനിയും പൂർണമായി മൂല്യനിർണയം നടന്നിട്ടില്ലാത്ത 227 പേരുടെ ഉത്തരങ്ങളുടെ ഭാവി മാർക്ക് ആരാണ്, എങ്ങനെയാണ് മുൻകൂട്ടി അറിഞ്ഞത്?
ചെയർമാൻ വിവിധ പരീക്ഷകളിലെ മാർക്കുകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നോ എന്നും ആർ.ഹരി ഓൺ-സ്ക്രീൻ മാർക്കിങ് സംവിധാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് മൂല്യനിർണയം അവസാനിപ്പിച്ചോ എന്നും അന്വേഷിക്കുന്നുണ്ട്. ചില മൊഴികൾ ചെയർമാൻ മാർക്ക് വിവരങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്ന ദിശയിലേക്കും വിരൽചൂണ്ടുന്നു. ഇത് നിർണായകമായ അന്വേഷണവഴിയാണ്. പക്ഷേ സംശയം ഗൂഢാലോചനയായി ഉറപ്പിക്കണമെങ്കിൽ ഡിജിറ്റൽ ലോഗ്, മാർക്കുകൾ ലഭിച്ച സമയക്രമം, ആരൊക്കെ അവ കണ്ടു, ആരാണ് മൂല്യനിർണയം അവസാനിപ്പിക്കാൻ നിർദേശിച്ചത്, ഉദ്യോഗാർഥിയെ സഹായിക്കാനായിരുന്നു അതെന്ന തെളിവ് എന്നിവ ശൃംഖലയായി വരണം. “ചോദ്യങ്ങൾ ഒഴിവായി; അതിനാൽ ഇന്നയാളെ ഒന്നാമനാക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം” എന്നത് അന്വേഷണത്തിന്റെ തുടക്കമാകാം, അവസാനവിധിയല്ല. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ എല്ലാ 228 പേരുടെയും 10 ചോദ്യങ്ങളാണ് ഒഴിവായതെന്നായിരുന്നു റിപ്പോർട്ടുകൾ. പിന്നീട് വന്ന അന്വേഷണവിവരമനുസരിച്ച് 10 മുതൽ 18 വരെയുള്ള 9 ചോദ്യങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ഒഴിവായപ്പോൾ, ഒമ്പതാം ചോദ്യം 177 പേർക്കാണ് അധികമായി ഒഴിവായത്. ഈ വ്യത്യാസത്തിനും വ്യക്തമായ സാങ്കേതിക വിശദീകരണം വേണം.
വീണ്ടും അഭിമുഖം നടത്തിയത് ആരെ?
ഈ കേസിൽ അഭിമുഖമാർക്കിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള മാധ്യമവാദം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ പലപ്പോഴും മറന്നുപോകുന്ന ഒരു നിർണായക വസ്തുതയുണ്ട്. പുനർമൂല്യനിർണയത്തെ തുടർന്ന് ഇൻഡസ്ട്രി ആൻഡ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ തസ്തികയുടെ ചുരുക്കപ്പട്ടികയിൽ പുതുതായി ഒരാളും പ്ലാൻ കോ-ഓർഡിനേഷൻ വിഭാഗത്തിൽ പുതുതായി 2 പേരുമാണ് ഇടംനേടിയത്. വീണ്ടും അഭിമുഖത്തിന് വിളിച്ചത് ഈ പുതുതായി ഉൾപ്പെട്ട ഉദ്യോഗാർഥികളെയാണ്; പഴയ ചുരുക്കപ്പട്ടികയിൽ ഇതിനകം അഭിമുഖം നേരിട്ടവരെ വീണ്ടും അഭിമുഖം ചെയ്തില്ല. അതിനാൽ പഴയ പട്ടികയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നവരുടെ മുൻ അഭിമുഖ മാർക്കുകൾ തന്നെയാണ് പുതുക്കിയ റാങ്ക് നിർണയത്തിലും നിലനിന്നത്.
ഈ വസ്തുത അരുൺ ജെ.പ്രതാപിന്റെ 18 മാർക്കിനും പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. പുതിയ പട്ടികയിൽ അരുണിന് 46.25 എഴുത്തുപരീക്ഷാ മാർക്കും 18 അഭിമുഖമാർക്കും ചേർത്ത് 64.25 മാർക്കാണ്. ശ്യാംകൃഷ്ണന് 59.50 എഴുത്തുമാർക്കും 19 അഭിമുഖമാർക്കും ചേർത്ത് 78.50. മറ്റു ചില ഉദ്യോഗാർഥികൾക്ക് അഭിമുഖത്തിൽ 23 മാർക്ക് വരെ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രധാനമായി, അരുണിന്റെ 18 മാർക്ക് വിവാദം പുറത്തുവന്നശേഷം അദ്ദേഹത്തെ വീണ്ടും അഭിമുഖം ചെയ്ത് കുറച്ചുകൊടുത്ത മാർക്കല്ല; പഴയ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ലഭിച്ചിരുന്ന അഭിമുഖ മാർക്കാണ്.
അതോടെ ചോദ്യം കൂടുതൽ മൂർച്ചയുള്ളതാകുന്നു. പഴയ റാങ്ക് പട്ടിക തയ്യാറാക്കിയ ഘട്ടത്തിൽ പി.എസ്.സിയുടെ ലക്ഷ്യം ഏതുവിധേനയും അരുണിനെ ഒന്നാമനാക്കുക തന്നെയായിരുന്നുവെങ്കിൽ, സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള അഭിമുഖത്തിൽ എന്തുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന് ഏറ്റവും ഉയർന്ന മാർക്ക് നൽകിയില്ല? അതേ പട്ടികയിൽ മറ്റുള്ളവർക്ക് 23 വരെ നൽകുമ്പോൾ ലക്ഷ്യമിട്ട സ്ഥാനാർഥിക്ക് 18 മാത്രം നൽകുകയും, അതേസമയം 228 ഉത്തരക്കടലാസുകളിൽ അതിസങ്കീർണമായ കൈകടത്തൽ നടത്തി എഴുത്തുപരീക്ഷയിൽ ഒന്നാമനാക്കുകയും ചെയ്തെന്ന വാദം ഒരു വിശദീകരണം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇതുകൊണ്ട് ഗൂഢാലോചന ഇല്ലെന്ന് തെളിയുന്നില്ല; പക്ഷേ ഗൂഢാലോചനയുടെ കഥ യുക്തിപൂർണമാകണമെങ്കിൽ ഈ വൈരുധ്യത്തിനും മറുപടി വേണം. മാധ്യമങ്ങൾ അഭിമുഖമാർക്കിനെ രാഷ്ട്രീയബന്ധത്തിന്റെ തെളിവായി ഉയർത്തുമ്പോൾ, പഴയ ഒന്നാംറാങ്കുകാരന് ലഭിച്ച 18 മാർക്കും അതേ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറയേണ്ടതാണ്.
ഓൺ-സ്ക്രീൻ മാർക്കിങ്: സോഫ്റ്റ്വെയർ തകരാറില്ലെങ്കിൽ സംവിധാനത്തിന് വീഴ്ചയില്ലേ?
പരീക്ഷയുടെ മൂല്യനിർണയത്തിന് ഉപയോഗിച്ചത് ഓൺ-സ്ക്രീൻ മാർക്കിങ് സംവിധാനമാണ്. ആദ്യം പി.എസ്.സിയുടെ ആഭ്യന്തര പരിശോധനയിൽ ചില ചോദ്യങ്ങൾ മൂല്യനിർണയത്തിനായി വിദഗ്ധർക്ക് അനുവദിക്കപ്പെടാതെ പോയതാകാമെന്ന സാങ്കേതിക വിശദീകരണമാണ് ഉയർന്നത്. പിന്നീട് പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം സി-ഡാക്, സി-ഡിറ്റ് സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരുടെ സഹായത്തോടെ സമാനരീതിയിൽ പരീക്ഷണം നടത്തിയെന്നും സോഫ്റ്റ്വെയറിൽ തകരാറൊന്നും കണ്ടെത്തിയില്ലെന്നും, ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പ്രവേശിച്ചശേഷം മുഴുവൻ ചോദ്യങ്ങളും വിലയിരുത്തുന്നതിനു മുമ്പ് മൂല്യനിർണയപ്രക്രിയ അവസാനിപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണെന്നും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. പൂർത്തിയാകാത്ത മൂല്യനിർണയം സംബന്ധിച്ച് സംവിധാനം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടും പ്രക്രിയ അവസാനിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞുവെന്നാണ് അന്വേഷണവിവരം.
ഇവിടെ “സോഫ്റ്റ്വെയർ ബഗ് ഇല്ല” എന്നതും “സോഫ്റ്റ്വെയർ സംവിധാനം പരിപൂർണമാണ്” എന്നതും ഒരേ കാര്യമല്ല. 228 ഉത്തരക്കടലാസുകളിലെ മുഴുവൻ ചോദ്യങ്ങളും വിലയിരുത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് സംവിധാനം തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടും ഒരു ഉപയോക്താവിന് മൂല്യനിർണയം അവസാനിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ, അതൊരു നിയന്ത്രണദൗർബല്യമല്ലേ? മുന്നറിയിപ്പ് മാത്രം നൽകിയാൽ മതിയോ? എല്ലാ ചോദ്യങ്ങൾക്കും മാർക്ക് രേഖപ്പെടുത്താത്തിടത്തോളം മൂല്യനിർണയം ‘ക്ലോസ്’ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവിധം സോഫ്റ്റ്വെയർ രൂപകല്പന ചെയ്തിരിക്കേണ്ടതില്ലേ? അപൂർണ മൂല്യനിർണയത്തിന് മേൽനോട്ടക്കാരന്റെ പ്രത്യേക അനുമതി നിർബന്ധമാക്കാമായിരുന്നില്ലേ? ഒരു ചോദ്യം പോലും വിലയിരുത്താതെ പോയാൽ സ്വയം തടയുന്ന പരിശോധനാ സംവിധാനം ഉണ്ടായിരുന്നോ? ഓൺ-സ്ക്രീൻ മാർക്കിങ് സംവിധാനത്തിന്റെ സ്വീകരണപരിശോധന, സുരക്ഷാ ഓഡിറ്റ്, ഉപയോക്തൃ അധികാരനിലകൾ, മൂല്യനിർണയം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ചട്ടങ്ങൾ എന്നിവ ആരാണ് പരിശോധിച്ചത്?
അന്വേഷണസംഘത്തിന്റെ കണ്ടെത്തൽ ശരിയെങ്കിൽ മനുഷ്യ ഇടപെടൽ ഇവിടെ നിർണായകമാണ്. പക്ഷേ അതോടൊപ്പം മനുഷ്യന് ഇത്ര എളുപ്പത്തിൽ അപൂർണമായ മൂല്യനിർണയം അവസാനിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ സംവിധാനത്തിന്റെ രൂപകല്പനയും പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകണം. ബാങ്കിങ് സംവിധാനത്തിൽ ഒരാൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് അവഗണിച്ച് കണക്കുകൾ അടച്ചുപൂട്ടാനാകുന്നുവെങ്കിൽ അത് ജീവനക്കാരന്റെ കുറ്റം മാത്രമല്ല, നിയന്ത്രണസംവിധാനത്തിന്റെ വീഴ്ചയും ചർച്ചയാകും. ലക്ഷക്കണക്കിന് ഉദ്യോഗാർഥികളുടെ ജീവിതം നിർണയിക്കുന്ന പി.എസ്.സി. മൂല്യനിർണയ സോഫ്റ്റ്വെയറിലും അതേ മാനദണ്ഡം വേണ്ടതല്ലേ? ഈ ചോദ്യത്തിന് ഇപ്പോഴത്തെ മാധ്യമവിവരണങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശ്രദ്ധ വളരെ കുറവാണ്.
എന്തിനായിരുന്നു ഈ ഗൂഢാലോചന?
ഏതൊരു ആസൂത്രിത അഴിമതിക്കേസിലും ‘എങ്ങനെ’ എന്നതുപോലെ പ്രധാനമാണ് ‘എന്തിന്’ എന്നതും. അരുൺ ജെ.പ്രതാപിന് ഇടതുപക്ഷ അനുഭാവമുള്ള സർവീസ് സംഘടനയുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്നതാണ് രാഷ്ട്രീയവാദത്തിന്റെ പ്രധാന അടിത്തറ. പക്ഷേ സംഘടനാംഗത്വം മാത്രം ഒരു ക്രിമിനൽ ഗൂഢാലോചനയുടെ പ്രേരണയാകുന്നില്ല. പി.എസ്.സി. ചെയർമാനോ അറസ്റ്റിലായ ഉദ്യോഗസ്ഥരോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബന്ധുക്കളാണോ? അടുത്ത വ്യക്തിബന്ധമുണ്ടോ? പണമോ മറ്റേതെങ്കിലും സാമ്പത്തികാനുകൂല്യമോ കൈമാറിയോ? രാഷ്ട്രീയനേതൃത്വത്തിൽനിന്ന് ഫോൺവിളിയോ നിർദേശമോ സന്ദേശമോ വന്നോ? ഉദ്യോഗാർഥി ആരെയെങ്കിലും സമീപിച്ചതായി മൊഴിയുണ്ടോ? ഇവയിൽ എന്താണ് തെളിഞ്ഞത് എന്നത് ജനങ്ങളോട് പറയണം. ഒന്നും ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ അതും പറയണം. പ്രേരണ കണ്ടെത്താനായിട്ടില്ല എന്നതുകൊണ്ട് കുറ്റമില്ലെന്നല്ല; പക്ഷേ “പാർട്ടി ബന്ധം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിനാൽ തട്ടിപ്പ് നടത്തി” എന്നത് തെളിവിന് പകരമുള്ള രാഷ്ട്രീയ ചുരുക്കെഴുത്താണ്.
2 ഉദ്യോഗസ്ഥർ പ്രതികൾ; അവരുടെ പശ്ചാത്തലവും വാർത്തയല്ലേ?
ആർ.ഹരിയും പി.സതീഷുമാണ് കേസിൽ അറസ്റ്റിലായ രണ്ട് ഉദ്യോഗസ്ഥർ. ഒരാൾ അഡീഷണൽ സെക്രട്ടറിയും മറ്റൊരാൾ ഓൺ-സ്ക്രീൻ മാർക്കിങ് വിഭാഗത്തിന്റെ ചുമതല വഹിച്ചിരുന്ന മുൻ ഡെപ്യൂട്ടി സെക്രട്ടറിയുമാണ്. അന്വേഷണസംഘത്തിന് ഇവർക്കെതിരെ ഗൗരവമായ സംശയങ്ങളുണ്ട്; അതുകൊണ്ട് അവരുടെ പങ്ക് അന്വേഷിക്കണം. പക്ഷേ ഒരു വാർത്താ സ്ഥാപനത്തിന് അവിടെ നിർത്തേണ്ടതുണ്ടോ? അവരുടെ മുൻ സർവീസ് റെക്കോർഡ് എന്താണ്, ഇതിനു മുമ്പ് അച്ചടക്കനടപടിയോ ക്രമക്കേടാരോപണമോ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടോ, രാഷ്ട്രീയ സംഘടനാ ബന്ധം എന്താണ്, അരുൺ ജെ.പ്രതാപുമായി ഏതെങ്കിലും വ്യക്തിബന്ധമുണ്ടോ—ഇതൊക്കെയും അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തനത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ചോദ്യങ്ങളല്ലേ? 2 ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഒരേ രാഷ്ട്രീയാഭിമുഖ്യമുള്ളവരാണോ എന്നതുപോലും തെളിവോടെ സ്ഥാപിക്കണം. ഒരാൾ വിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയാഭിമുഖ്യമുള്ളയാളാണെങ്കിൽ, ഒരു ഇടതുപക്ഷ അനുഭാവിയെ ഒന്നാമനാക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയപദ്ധതിയിൽ എന്തുകൊണ്ട് അയാൾ സ്വന്തം സർവീസും സ്വാതന്ത്ര്യവും അപകടത്തിലാക്കി പങ്കെടുക്കും എന്നതും വിശദീകരിക്കേണ്ട ചോദ്യമാണ്. അത്തരമൊരു ബന്ധം തെളിഞ്ഞാൽ രേഖ പുറത്തുകൊണ്ടുവരണം; ഇല്ലെങ്കിൽ “ഇടതുപക്ഷ സ്ഥാനാർഥിക്കായി ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കൂട്ടുകെട്ട്” എന്ന രാഷ്ട്രീയസൂത്രവാക്യം തെളിവില്ലാതെ വാർത്തയുടെ അടിക്കുറിപ്പാകരുത്.
‘സെക്രട്ടറിയാക്കാം’ എന്ന പ്രലോഭനം: പ്രായോഗികതയും പരിശോധിക്കണം
ഈ കേസിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി പ്രചരിച്ച മറ്റൊരു വാദം, ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥനെ പി.എസ്.സി. സെക്രട്ടറിയാക്കാമെന്ന് പ്രലോഭിപ്പിച്ചാണ് ക്രമക്കേടിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചതെന്നതാണ്. ഇത്തരമൊരു ആരോപണം അതീവ ഗൗരവമുള്ളതാണ്. അതിനാൽ അത് വാർത്തയാക്കുന്നവർ ആദ്യം ചെയ്യേണ്ടത് വളരെ ലളിതമായ പരിശോധനയാണ്: പി.എസ്.സി. സെക്രട്ടറിയുടെ നിയമനവും സ്ഥാനക്കയറ്റവും ഏത് ചട്ടപ്രകാരമാണ്? ചെയർമാന് ഒറ്റയ്ക്ക് ആരെയെങ്കിലും ആ പദവിയിലേക്ക് ഉയർത്താമോ? സീനിയോറിറ്റിയും യോഗ്യതയും മറികടന്ന് അത്തരമൊരു വാഗ്ദാനം നടപ്പാക്കാൻ നിയമപരമായ മാർഗമുണ്ടോ?
പി.എസ്.സി.യിലെ സ്ഥാനക്കയറ്റത്തിന് സീനിയോറിറ്റിയും സേവനചട്ടങ്ങളും നിർണായകമാണെങ്കിൽ, “നിന്നെ സെക്രട്ടറിയാക്കാം” എന്ന ഒരാളുടെ വാക്ക് മാത്രം കേട്ട് ഒരു മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ സ്വന്തം സർവീസ് ജീവിതം അപകടത്തിലാക്കുമെന്ന വാദം സ്വാഭാവികമായും പരിശോധന ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അത്തരമൊരു വാഗ്ദാനം നടത്തിയതായി മൊഴിയോ സന്ദേശമോ ശബ്ദരേഖയോ മറ്റേതെങ്കിലും തെളിവോ ഉണ്ടെങ്കിൽ പുറത്തുകൊണ്ടുവരണം. വാഗ്ദാനം നൽകിയതായി പറയുന്നയാൾക്ക് അത് നടപ്പാക്കാനുള്ള അധികാരം ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്ന ചോദ്യം പോലും ചോദിക്കാതെ ‘സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം മോഹിച്ച് തട്ടിപ്പിൽ പങ്കെടുത്തു’ എന്ന് തലക്കെട്ടിടുന്നത് പത്രപ്രവർത്തനത്തേക്കാൾ കഥപറച്ചിലിനോടാണ് അടുത്തത്.
പുറത്തുവരേണ്ട ഉത്തരക്കടലാസ് എന്തിന് ഒളിപ്പിക്കുന്നു?
3 ചീഫ് തസ്തികകൾക്കും ഒരു പൊതു ഒന്നാം പേപ്പർ പരീക്ഷയാണ് നടന്നത്. പി.എസ്.സി. 2025 ജൂലൈ 2ന് പുറത്തിറക്കിയ അനുബന്ധ–തിരുത്തൽ വിജ്ഞാപനത്തിൽ ഈ പൊതുപരീക്ഷയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള എല്ലാ റാങ്ക് പട്ടികകളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചശേഷമേ പരീക്ഷാമാർക്ക് പ്രസിദ്ധീകരിക്കൂ എന്ന് വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. അതായത് മൂന്നാമത്തെ പട്ടിക പൂർത്തിയാകാത്തതിനാലാണ് മാർക്ക് പുറത്തുവിടാത്തതെന്ന വിശദീകരണം വിവാദം പൊട്ടിയശേഷം ഉണ്ടാക്കിയതല്ല. പി.എസ്.സി. നടപടിക്രമപ്രകാരം അപേക്ഷിക്കുന്ന ഉദ്യോഗാർഥിക്ക് ഉത്തരക്കടലാസ് പകർപ്പും ആവശ്യമായിടത്ത് ടാബുലേഷൻ ഷീറ്റും ലഭ്യമാകുന്ന സംവിധാനവുമുണ്ട്. അതിനാൽ എല്ലാ പട്ടികകളും അന്തിമമായാൽ മൂല്യനിർണയവിവരം പുറത്തുവരുമെന്ന് ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് അറിയാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല.
അപ്പോൾ ചോദ്യം: നാളെ ഉത്തരക്കടലാസ് പുറത്തുവരുമ്പോൾ 10 ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മാർക്കില്ലെന്ന് ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ പിടിക്കപ്പെടുമെന്ന് അറിയാവുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഒരാളെ കുറച്ചുകാലം ഒന്നാം റാങ്കിൽ നിർത്താൻ ഇത്ര പ്രകടമായ തട്ടിപ്പ് ആസൂത്രണം ചെയ്യുമോ? അസാധ്യമല്ല; കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ബുദ്ധിപൂർവമാകണമെന്നില്ല. പക്ഷേ ഈ വൈരുധ്യം അന്വേഷണസിദ്ധാന്തം മറുപടി പറയണം. അന്വേഷണസംഘത്തിന്റെ വാദം ഉത്തരക്കടലാസ് നൽകുന്നതിലെ വൈകിപ്പ് നിയമനം നേടിയയാൾക്ക് ഒരു വർഷത്തെ സർവീസ് പൂർത്തിയാക്കാൻ സഹായിച്ചിരിക്കാമെന്നാണ്. അത് തെളിയിക്കേണ്ട ഗൗരവമുള്ള സംശയമാണ്. അതിന് ആരാണ് വിവരം തടഞ്ഞത്, എന്ത് നിർദേശത്തിലാണ് തടഞ്ഞത്, മൂന്നാമത്തെ പട്ടികയിലെ കോടതി തടസ്സം ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ എപ്പോഴാണ് ഉത്തരക്കടലാസ് സ്വാഭാവികമായി പുറത്തുവരേണ്ടിയിരുന്നത് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ രേഖകളിലൂടെ സ്ഥാപിക്കണം.
അതേസമയം വിവരാവകാശ അപേക്ഷ കൈകാര്യം ചെയ്ത രീതിയിൽ പി.എസ്.സി.യെ ന്യായീകരിക്കാനാവില്ല. രേഖകൾ നൽകാത്ത നിലപാടിനെ സംസ്ഥാന വിവരാവകാശ കമ്മീഷൻ അംഗീകരിച്ചില്ല. അതിനാൽ സത്യം 2 വശത്തുമുണ്ട്: പി.എസ്.സിക്ക് മുൻകൂട്ടി പ്രഖ്യാപിച്ച പൊതുപരീക്ഷാ പ്രസിദ്ധീകരണരീതി ഉണ്ടായിരുന്നു; അതേസമയം പ്രത്യേക വിവരാവകാശ അപേക്ഷ തടഞ്ഞ രീതിക്ക് വിമർശം നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഒന്നിനെ മറച്ചുവച്ച് മറ്റൊന്ന് മാത്രം പറയുന്നത് പൂർണചിത്രമല്ല.
പി.എസ്.സി. വെറും സർക്കാർ വകുപ്പല്ല
ഇപ്പോഴത്തെ അന്വേഷണത്തിൽ ഏറ്റവും ഗൗരവമുള്ള മറ്റൊരു വിഷയം പി.എസ്.സിയുടെ ഭരണഘടനാപരമായ സ്വയംഭരണമാണ്. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ അനുച്ഛേദങ്ങൾ 315 മുതൽ 323 വരെയാണ് പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷനുകളുടെ ഭരണഘടനാപരമായ ഘടന നിർണയിക്കുന്നത്. അനുച്ഛേദം 315 കേന്ദ്ര–സംസ്ഥാന പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷനുകൾക്ക് ഭരണഘടനാപദവി നൽകുന്നു; 316 ചെയർമാന്റെയും അംഗങ്ങളുടെയും നിയമനവും കാലാവധിയും നിശ്ചയിക്കുന്നു; 317 ചെയർമാനെയും അംഗങ്ങളെയും നീക്കംചെയ്യുന്നതിനും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക ഭരണഘടനാപരമായ നടപടിക്രമം നൽകുന്നു; 318 അംഗങ്ങളുടെയും ജീവനക്കാരുടെയും സേവനവ്യവസ്ഥയെ സംബന്ധിച്ച് ചട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാനുള്ള അധികാരം നൽകുന്നു; 320 കമ്മീഷന്റെ നിയമന–ഉപദേശ ചുമതലകൾ നിർവചിക്കുന്നു; 322 കമ്മീഷന്റെ ചെലവ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സംയോജിതനിധിയിൽനിന്നായിരിക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥയിലൂടെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉറപ്പാക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം വ്യക്തമാണ്: ഓരോ സർക്കാർ മാറുമ്പോഴും സർക്കാർ സർവീസിലേക്കുള്ള നിയമനം ഭരണകക്ഷിയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലാകരുത്. അതിനാലാണ് പി.എസ്.സി. ഒരു സാധാരണ സർക്കാർ വകുപ്പ് അല്ലാത്തത്. അതിന്റെ ചെയർമാനെയും അംഗങ്ങളെയും ഒരു വകുപ്പ് മേധാവിയെപ്പോലെ സർക്കാർ ഇഷ്ടാനുസരണം നീക്കം ചെയ്യാനാവില്ല. ഈ ഭരണഘടനാപരമായ ദൂരം സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടത് പി.എസ്.സി. ചെയർമാനെയോ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയോ വ്യക്തിപരമായി രക്ഷിക്കാനല്ല; നിയമനസംവിധാനത്തെ രാഷ്ട്രീയഭരണകൂടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള പിടിയിൽനിന്ന് സംരക്ഷിക്കാനാണ്.
അറസ്റ്റ്, അന്വേഷണം, അനുമതി: നിയമതർക്കം അവഗണിക്കാനാകില്ല
ഇവിടെയാണ് അറസ്റ്റിലായ പി.എസ്.സി. ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കാര്യത്തിലും ഒരു നിയമപ്രശ്നം ഉയരുന്നത്. ഔദ്യോഗിക ചുമതല നിർവഹിക്കുന്നതിനിടെ എടുത്ത തീരുമാനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അഴിമതി ആരോപണങ്ങളിൽ അഴിമതി നിരോധന നിയമത്തിലെ 17എ വകുപ്പ് ആവശ്യപ്പെടുന്ന മുൻകൂർ അനുമതി ആരാണ് നൽകേണ്ടത് എന്നത് ഈ കേസിൽ യഥാർഥ നിയമതർക്കമാണ്. പി.എസ്.സിയും ചെയർമാനും ഹൈക്കോടതിയിൽ നൽകിയ ഹർജിയിൽ തങ്ങൾ ഭരണഘടനാപരമായി സ്വയംഭരണസ്ഥാപനമാണെന്നും, പി.എസ്.സി. ജീവനക്കാർ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ സാധാരണ ജീവനക്കാരെപ്പോലെ “സംസ്ഥാനകാര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ജോലി ചെയ്യുന്നവർ” എന്ന വിഭാഗത്തിൽ വരില്ലെന്നും, അതിനാൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് അന്വേഷണ–പ്രോസിക്യൂഷൻ അനുമതി നൽകാനുള്ള അധികാരമില്ലെന്നും വാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. സർക്കാർ ഈ നിലപാടിനെ എതിർക്കുന്നു. കേസ് ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചിട്ടുള്ളതിനാൽ അധികാരപരിധി ആരുടേതാണെന്നത് ഇപ്പോഴും നിയമപരമായ തർക്കവിഷയമാണ്, രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനകൊണ്ട് തീർപ്പാക്കാവുന്ന കാര്യമല്ല.
ഇവിടെ മാധ്യമങ്ങൾ ചോദിക്കേണ്ടത് മറ്റൊരു നിർണായക ചോദ്യവുമാണ്. പി.എസ്.സിയുടെ ഭരണഘടനാപരമായ സ്വയംഭരണത്തെ സർക്കാർ സൗകര്യാനുസരണം മറികടക്കാമെങ്കിൽ നാളെ മറ്റൊരു സർക്കാർ മറ്റൊരു പി.എസ്.സിക്കെതിരെ അതേ മാതൃക പ്രയോഗിക്കില്ലെന്ന് എന്താണ് ഉറപ്പ്? അതേസമയം ഭരണഘടനാപദവി അഴിമതി അന്വേഷണത്തിൽനിന്നുള്ള അഭയകവചമാകാനും പാടില്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെ നിയമം നിർദ്ദേശിക്കുന്ന യോഗ്യ അധികാരിയുടെ അനുമതിയോടെ സുതാര്യവും കഠിനവുമായ അന്വേഷണം നടത്തുക എന്നതാണ് ശരിയായ വഴി. സ്വയംഭരണവും ഉത്തരവാദിത്വവും പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളല്ല; രണ്ടും ഒരുമിച്ചാണ് ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത നിലനിൽക്കുന്നത്.
വീഴ്ച തെളിഞ്ഞു; രാഷ്ട്രീയ ഗൂഢാലോചന തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്
ആസൂത്രണബോർഡ് പരീക്ഷയിൽ ഗുരുതരമായ മൂല്യനിർണയവീഴ്ച സംഭവിച്ചു എന്നത് ഇപ്പോൾ തർക്കമില്ലാത്ത കാര്യമാണ്. 58 മാർക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉത്തരങ്ങൾ വിലയിരുത്താതെ റാങ്ക് പട്ടികയുണ്ടാക്കുകയും നിയമനം നടക്കുകയും ചെയ്തത് പി.എസ്.സി. പോലൊരു സ്ഥാപനത്തിന് അനുവദിക്കാനാവാത്ത പരാജയമാണ്. പരാതിക്കാരന്റെ ഇടപെടലാണ് അത് പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നത്; പുനർമൂല്യനിർണയത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒന്നാമനായതോടെ വീഴ്ചയുടെ ആഘാതവും തെളിഞ്ഞു. അതിനുള്ള ഉത്തരവാദികളെ കണ്ടെത്തണം. എന്നാൽ വീഴ്ചയുണ്ടായി എന്നതിൽനിന്ന് ഒരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ അനുഭാവിയെ ഒന്നാമനാക്കാൻ ആസൂത്രിതമായ അഴിമതി നടന്നു എന്ന നിഗമനത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം തെളിവുകൊണ്ടാണ് കടക്കേണ്ടത്.
228 പേരുടെ വിവരണാത്മക ഉത്തരങ്ങളുടെ ഭാവി മാർക്ക് എങ്ങനെ മുൻകൂട്ടി അറിഞ്ഞു? പുറത്തെ വിഷയവിദഗ്ധർ നൽകുന്ന മാർക്ക് എങ്ങനെ പ്രവചിച്ചു? പഴയ ഒന്നാം റാങ്കുകാരന് അഭിമുഖത്തിൽ 18 മാർക്ക് മാത്രമായത് എന്തുകൊണ്ട്? അദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യമെങ്കിൽ അഭിമുഖമാർക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പരമാവധി ഉയർത്തിയില്ല? ഗൂഢാലോചനയുടെ പ്രേരണ എന്തായിരുന്നു? പണമോ വ്യക്തിബന്ധമോ രാഷ്ട്രീയനിർദേശമോ തെളിഞ്ഞോ? “സെക്രട്ടറിയാക്കാം” എന്ന വാഗ്ദാനം നിയമപരമായി നടപ്പാക്കാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നോ? ഓൺ-സ്ക്രീൻ മാർക്കിങ് സോഫ്റ്റ്വെയർ മുഴുവൻ മൂല്യനിർണയം പൂർത്തിയാകാതെ അടയ്ക്കാൻ അനുവദിച്ചത് എന്തുകൊണ്ട്? നാളെ നിർബന്ധമായും പുറത്തുവരുന്ന ഉത്തരക്കടലാസിൽ വെളിവാകുന്ന തട്ടിപ്പ് എന്തിനാണ് ആസൂത്രണം ചെയ്തത്? അന്വേഷണം തുടങ്ങാനും ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ നടപടി എടുക്കാനും ആവശ്യമായ ഭരണഘടനാ–നിയമപരമായ അധികാരപരിധി പാലിച്ചോ? ഇവ പ്രതികളെ രക്ഷിക്കാനുള്ള ചോദ്യങ്ങളല്ല; ക്രിമിനൽ ഗൂഢാലോചന തെളിയിക്കാൻ തന്നെ മറുപടി പറയേണ്ട ചോദ്യങ്ങളാണ്.
മാധ്യമവിചാരണ തെളിവിന് പകരമാകരുത്
കേരള പി.എസ്.സിയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിൽ മാധ്യമങ്ങൾക്ക് മടിയുണ്ടാകേണ്ടതില്ല. ഭരണഘടനാസ്ഥാപനമായതിനാൽ കൂടുതൽ കഠിനമായി ചോദ്യംചെയ്യണം. പക്ഷേ “തട്ടിപ്പ്”, “അട്ടിമറി”, “പാർട്ടി നിയമനം” എന്ന വാക്കുകൾ ദിവസങ്ങളോളം ചുവന്ന അക്ഷരത്തിൽ കാണിക്കുന്നതുകൊണ്ട് അന്വേഷണം പൂർത്തിയാകുന്നില്ല. പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം നൽകുന്ന വിവരം വാർത്തയാക്കുന്നതുപോലെ അതിലെ യുക്തിപരമായ വിടവുകളും ചോദിക്കണം; സ്ഥാനാർഥിയുടെ രാഷ്ട്രീയബന്ധം അന്വേഷിക്കുന്നതുപോലെ അന്വേഷണവിധേയരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായുള്ള വ്യക്തിബന്ധം അന്വേഷിക്കണം; സോഫ്റ്റ്വെയറിൽ തകരാറില്ലെന്ന് പറയുമ്പോൾ അതിന്റെ നിയന്ത്രണരൂപകല്പന പരിശോധിക്കണം; ഉത്തരക്കടലാസ് വൈകിയതിനെ മൂടിവെയ്ക്കൽ എന്നു വിളിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പി.എസ്.സിയുടെ മുൻകൂട്ടി പ്രഖ്യാപിച്ച നടപടിക്രമവും പറയണം; ഭരണഘടനാപരമായ സ്വയംഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിയമതർക്കവും വായനക്കാരനിൽനിന്ന് മറച്ചുവയ്ക്കരുത്.
കേരള പി.എസ്.സിയുടെ വിശ്വാസ്യത ഒരു ചെയർമാന്റെയോ 2 ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയോ ഒരു റാങ്കുകാരന്റെയോ സ്വകാര്യസ്വത്തല്ല. പരീക്ഷയ്ക്കായി രാത്രിയും പകലും പഠിക്കുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് യുവാക്കളുടെ വിശ്വാസമാണ് അതിന്റെ അടിത്തറ. അതുകൊണ്ട് കുറ്റക്കാരുണ്ടെങ്കിൽ ഒരു സംരക്ഷണവും ലഭിക്കരുത്. അതുപോലെ തെളിവ് വരുംമുമ്പ് ഒരു പരീക്ഷാവീഴ്ചയെ ഉപയോഗിച്ച് കേരളത്തിന്റെ മുഴുവൻ പി.എസ്.സി. നിയമനസംവിധാനത്തിനും “അഴിമതി” എന്ന മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും പാടില്ല. ഇപ്പോഴത്തെ കേസിൽ ചെയ്യേണ്ടത് വളരെ ലളിതമാണ്: സെർവർ ലോഗ് പരിശോധിക്കുക, ആരാണ് മൂല്യനിർണയം അവസാനിപ്പിച്ചതെന്ന് തെളിയിക്കുക, ആരുടെ നിർദേശമായിരുന്നുവെന്ന് കണ്ടെത്തുക, സ്ഥാനാർഥിയുമായുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കുക, പണമോ മറ്റാനുകൂല്യമോ രാഷ്ട്രീയനിർദേശമോ ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിൽ രേഖപ്പെടുത്തുക, വിവരങ്ങൾ വൈകിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിയെ കണ്ടെത്തുക. അപ്പോൾ കഥയ്ക്ക് സംശയത്തിന്റെ ഭാഷ വേണ്ടിവരില്ല; തെളിവിന്റെ ഭാഷ മതിയാകും.
പി.എസ്.സിയിൽ വീഴ്ച സംഭവിച്ചു—അത് തെളിഞ്ഞു. ആ വീഴ്ച ഒരാളെ രാഷ്ട്രീയമായി സഹായിക്കാൻ നടത്തിയ ആസൂത്രിത അഴിമതിയായിരുന്നു—അത് തെളിയിക്കേണ്ടത് ഇനിയും അന്വേഷണത്തിന്റെ ബാധ്യതയാണ്. ഈ 2 വാചകങ്ങൾക്കിടയിലെ ദൂരമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ മാധ്യമവാർത്തകളിൽ പലപ്പോഴും കാണാതാകുന്നത്. ആ ദൂരം ചോദ്യങ്ങളാൽ നിറയ്ക്കുകയാണ് പത്രപ്രവർത്തനത്തിന്റെ ജോലി; മുൻകൂട്ടി വിധിയെഴുതി മായ്ച്ചുകളയുകയല്ല.






















